Programmatoelichting

Kurtágs veertig muzikale miniaturen
In Kafka-Fragmente brengt György Kurtág veertig korte teksten van Franz Kafka tot klinken. Het gaat om fragmenten uit Kafka’s dagboeken, notities en brieven (waaronder die aan Milena Jesenská). Het zijn geen afgeronde verhalen, maar losse gedachten, beelden en observaties. Juist door hun beknoptheid zijn ze krachtig: in een paar zinnen kan een hele wereld schuilgaan.

Kurtág zette deze teksten op muziek voor sopraan en viool. Veel delen duren nog geen minuut, sommige zelfs maar enkele seconden. Toch vormen ze samen een intens en samenhangend geheel. De muziek is direct, scherp en emotioneel geladen. De zang kan kwetsbaar en fluisterend klinken, maar ook fel en bijna uitbarstend. De viool is geen eenvoudige begeleiding, maar een volwaardige gesprekspartner die reageert, weerspiegelt en soms vooruitloopt op de stem.

Thema’s als twijfel, verlangen, vervreemding en innerlijke strijd keren steeds terug. Zo ontstaat een muzikale reis naar binnen. Kafka-Fragmente geldt als een van Kurtágs belangrijkste werken: een indringende ontmoeting tussen twee kunstenaars die met minimale middelen maximale zeggingskracht bereiken.

Franz Kakfa: indringend en tijdloos
Franz Kafka (1883–1924) was een Duitstalige Joodse schrijver uit Praag, toen deel van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. Hij geldt als een van de belangrijkste auteurs van de twintigste eeuw. In zijn werk combineert hij herkenbare, alledaagse situaties met vervreemdende en soms surrealistische elementen. Zijn personages zijn vaak eenzame figuren die worden geconfronteerd met ondoorgrondelijke machten en bureaucratische systemen.

Tot zijn bekendste werken behoren De gedaanteverwisseling (1915), Het proces (1924) en Het slot (1926). Het begrip 'kafkaësk' wordt nog altijd gebruikt voor beklemmende, absurde situaties zonder duidelijke uitweg. Tijdens zijn leven publiceerde Kafka weinig en bleef hij relatief onbekend. Pas na zijn dood, toen zijn vriend Max Brod zijn nagelaten manuscripten uitgaf, groeide zijn reputatie. Zijn indringende en tijdloze werk beïnvloedde talloze schrijvers, denkers en kunstenaars.

Kurtág: meester van fragmenten
György Kurtág (1926) is een Hongaarse componist en pianist, bekend om zijn geconcentreerde, expressieve stijl, beïnvloed door Bartók, Webern en Stravinsky. Zijn werken bestaan vaak uit korte fragmenten, bagatellen en miniaturen, zoals Kafka-Fragmente en de pianocollectie Játékok. Samen met zijn vrouw Márta gaf hij decennialang recitals, waarbij ze improviserend en speels de grenzen van de piano onderzochten. Kurtág doceerde aan de Franz Liszt Academie, beïnvloedde generaties musici en kreeg internationale erkenning, waaronder de Wolf Prize. Zijn muziek combineert intensiteit, subtiliteit en een diep menselijk perspectief, waardoor hij een van de belangrijkste hedendaagse componisten van Europa is.

Uitvoerenden

Isabelle Faust viool
Isabelle Faust boeit haar publiek met expressieve interpretaties, waarbij ze historische authenticiteit combineert met een hedendaags perspectief. Na haar overwinningen bij de Leopold Mozart- en Paganini-wedstrijden trad ze op met orkesten als de Berlijnse Filharmonici, Boston Symphony en NHK Symphony Tokyo, en werkte samen met dirigenten als Sir Simon Rattle en Philippe Herreweghe. Haar repertoire omvat werken van Bach en Beethoven tot en met die van Kurtág, Péter Eötvös en Brett Dean. Faust is zowel soliste als kamermusicus, met vaste muzikale vrienden als Alexander Melnikov en Kristian Bezuidenhout. Haar opnames zijn internationaal bekroond.

Anna Prohaska sopraan
Anna Prohaska werd in 2024 bekroond als 'Opus Klassik Female Singer of the Year'. Ze debuteerde op 18-jarige leeftijd bij de Komische Oper Berlin en trad later toe tot het ensemble van de Staatsoper Unter den Linden. Sindsdien bouwde ze een internationale carrière op bij toonaangevende operahuizen en orkesten. Haar repertoire omvat opera’s van Britten, Dusapin, Benjamin en Mozart, en ze treedt regelmatig op in concerten, onder meer met Sir Simon Rattle, de Toronto Symphony Orchestra en het Orchestre Philharmonique de Radio France.

Meer in Amare