Programmatoelichting

Het tragische liefdesverhaal van Romeo en Julia behoort tot de bekendste verhalen uit de wereldliteratuur. William Shakespeare schreef het toneelstuk rond 1595, maar het verhaal van twee geliefden die verstrikt raken in een wereld van geweld, rivaliteit en misverstanden bleef kunstenaars eeuwenlang inspireren. De Russische componist Sergej Prokofjev (1891–1953) gaf het verhaal een nieuwe dimensie met zijn monumentale ballet Romeo en Julia. De partituur, rijk aan dramatische contrasten en lyrische melodieën, groeide uit tot een van de belangrijkste en meest geliefde balletwerken van de twintigste eeuw. 

Prokofjev kreeg in 1935 de opdracht voor het ballet van het Bolsjojtheater in Moskou. Na een lange periode in Europa en de Verenigde Staten was hij net teruggekeerd naar de Sovjet-Unie. Samen met theaterregisseur Sergej Radlov en dramaturg Adrian Pjotrovski werkte hij aan een scenario gebaseerd op Shakespeares tragedie. In een vroege versie van het project werd zelfs gedacht aan een happy end, waarin de geliefden aan hun noodlot ontsnappen. Uiteindelijk werd dit idee losgelaten en kreeg het ballet opnieuw het tragische einde dat het verhaal zo beroemd maakte.

De totstandkoming van het werk verliep moeizaam. Prokofjevs muziek werd door sommige dansers als complex en ongewoon ervaren, terwijl de Sovjetautoriteiten zijn stijl soms te modern vonden. De geplande première in Moskou werd uiteindelijk geannuleerd. Pas in 1938 vond een eerste uitvoering plaats in Brno, in het toenmalige Tsjechoslowakije, en in 1940 beleefde het ballet zijn officiële Sovjetpremière in Leningrad. Daar groeide het werk al snel uit tot een groot succes. Tegenwoordig wordt Romeo en Julia wereldwijd opgevoerd en behoort het tot de meest geliefde klassiekers van het balletrepertoire.

Over deze productie

Voor deze nieuwe productie creëerde de Spaanse choreograaf Marcos Morau een eigentijdse interpretatie van Prokofjevs klassieker. Morau, oprichter en artistiek leider van het internationaal gerenommeerde gezelschap La Veronal, staat bekend om zijn filmische beeldtaal en zijn bijzondere bewegingstaal waarin dans, theater en beeldende kunst samenkomen. In plaats van het verhaal letterlijk te vertellen, onderzoekt Morau de onderliggende krachten die het drama aandrijven. Zijn Romeo + Julia toont een wereld waarin liefde nauwelijks ruimte krijgt om te bestaan. Het bekende liefdesverhaal wordt niet zozeer verteld als romantische tragedie, maar als een visioen van een samenleving waarin geweld, macht en destructie de menselijke relaties bepalen.In deze interpretatie verschijnen Romeo en Julia minder als individuele personages en meer als symbolen van liefde en onschuld. Morau laat hen zelfs belichamen door twee kinderen, die als stille getuigen kijken naar de wereld van volwassenen waarin zij zullen opgroeien. De geliefden vechten niet langer alleen tegen rivaliserende families, maar tegen een systeem dat liefde bij voorbaat lijkt uit te sluiten. 

De choreografie ontstond in nauwe samenwerking met de dansers van Opera Ballet Vlaanderen. Morau ontwikkelde een abstracte bewegingstaal waarin dansers delen van het lichaam isoleren en bewegingen creëren die tegen hun natuurlijke richting ingaan. Daardoor ontstaan vervreemdende en soms mechanische bewegingen, alsof de dansers onderdeel zijn van een groter mechanisme dat hen in beweging zet. Ook scenografie en kostuum spelen een belangrijke rol. Doeken, licht en stilstaande tableaux onthullen en verhullen telkens nieuwe scènes uit Prokofjevs partituur. Van de dreigende ‘Dans van de ridders’ tot de beroemde balkonscène: momenten van intimiteit en geweld wisselen elkaar af en laten zien hoe dicht liefde en destructie bij elkaar kunnen liggen. In de laatste pagina’s van Prokofjevs partituur verandert de muziek geleidelijk van karakter. De dissonanten verdwijnen en de muziek eindigt uiteindelijk in de serene toonsoort C-groot. Het is een moment van verstilling na de tragedie, waarin menselijke kwetsbaarheid doorklinkt. In Morau’s interpretatie krijgt dit slot de betekenis van een groot requiem: een reflectie op de wereld waarin wij leven en op de vraag wat liefde nog kan betekenen in een tijd van polarisatie en geweld.  

Over Marcos Morau

De Spaanse choreograaf en regisseur Marcos Morau studeerde fotografie, choreografie en theater in Barcelona en New York. Sinds 2004 leidt hij het dansgezelschap La Veronal, dat uitgroeide tot een van de meest toonaangevende dansgezelschappen van Europa. Met La Veronal creëerde Morau voorstellingen voor internationale festivals en podia zoals de Biënnale van Venetië, Festival d’Avignon en Tanz im August in Berlijn. Daarnaast werkte hij samen met gezelschappen als Nederlands Dans Theater, Ballet de l’Opéra de Lyon en Staatsballett Berlin, waar hij artist in residence is. In 2013 ontving hij de Spaanse Nationale Dansprijs. 

Achter de schermen

De choreografie van Marcos Morau vraagt om een uitzonderlijke mate van samenwerking en afstemming tussen de dansers. In zijn visie bewegen zij als één organisme, waarin individuele lichamen samen een groter geheel vormen. Tijdens het repetitieproces worden beweging, kostuum en scenografie zorgvuldig op elkaar afgestemd om de visuele en dramaturgische wereld van de voorstelling tot leven te brengen.

Deze productie toont hoe dans, muziek en scenografie samenkomen in een krachtige theatrale ervaring waarin het klassieke verhaal van Romeo en Julia opnieuw wordt bevraagd.

Uitvoerenden

Dansers Opera Ballet Vlaanderen
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen

Muziek
Sergej Prokofjev compositie

Meer in Amare