Tweedelig videokunstwerk verkent invloed van technologie en spel

mei 2026, interview

Met Vertical Video laten we iedere twee maanden nieuw videowerk zien in de openbare ruimte. In mei en juni zijn dat Werk in tijden van automatisering en Orbit van kunstenaar Florian van Zandwijk. We stelden hem vijf vragen om meer over zijn kunstwerken te weten te komen.

Van mei tot juni is jouw video kunstwerk in Amare te bewonderen. Kun je meer vertellen over de betekenis ervan?
"In mei en juni toon ik twee werken die om dezelfde vraag draaien: hoe geven spel en technologie mede vorm aan de manier waarop wij de wereld begrijpen? 

Werk in tijden van automatisering reflecteert op de eeuwenoude belofte van technologische innovatie in relatie tot arbeid. In 1930 voorspelde John Maynard Keynes in Economic Possibilities for our Grandchildren dat technologische vooruitgang binnen drie generaties zou leiden tot een vijftien-urige werkweek. Die belofte is honderd jaar later nog altijd niet ingelost. Met de komst van de huidige ai-revolutie wordt ze desondanks opnieuw ingezet door big tech bedrijven met miljardairs als Sam Altman en Elon Musk aan het roer. Mijn werk bevraagt deze belofte van technologie als bevrijder van de werkende mens.

De verkeersregelaar in Werk in tijden van automatisering representeert een nabije toekomst waarin de belofte alsnog is ingelost, de mens is vrijwel overbodig geworden door AI-systemen die alles hebben geautomatiseerd. De belofte is uitgekomen: de mens is gereduceerd tot toezichthouder van systemen, doet soms een kleine handeling en verder is er tijd vrijgekomen om ons echt te vervelen.

Of we zien de belofte die nooit is ingelost; een stoplicht en verkeersbord kunnen verkeer regelen. Toch staat er een verkeersregelaar, omdat zijn werk niet alleen kwantificeerbaar is, maar lichamelijk, relationeel, en vol nuance die zich niet laat automatiseren. Technologie en meetbaarheid der dingen, schieten in deze lezing tekort om de sociale en lichamelijke aspecten van het werk als verkeersregelaar te automatiseren.

In juni presenteer ik Orbit, in het licht van het komende wereldkampioenschap voetbal, de grootste manifestatie van georganiseerd spel in de hedendaagse wereld. In Orbit wordt een voetbal gevolgd en bewegingloos exact in het midden van het beeld gehouden, terwijl alles eromheen verschuift, botst en zich herorganiseert. De bal is het centrale punt waaromheen regels, lichamen, toeval, collectieve afspraken, maar ook geld, macht en politiek draaien. Door de bal als object waarover wordt gestreden vast te zetten, benadrukt het werk deze omringende systemen."

Is er een connectie tussen Amare en jouw kunstwerk?
"Spel vormt in beide werken het uitgangspunt. Ik beschouw spel niet alleen als een activiteit, maar als een fundamentele manier waarop mensen zich tot de wereld verhouden en creëren. Zoals Johan Huizinga beschrijft in Homo Ludens, ligt spel aan de basis van cultuur: het is een vorm waarin regels en vrijheid samenkomen en betekenis wordt geproduceerd. Muziek en dans, zoals benoemd door Amare, functioneren als universele vormen van expressie die culturele en talige grenzen overstijgen. In die zin kan spel worden opgevat als een universele onderliggende structuur die zich in verschillende vormen manifesteert: in muziek, dans, voetbal, literatuur, maar ook politiek, economie, arbeid en ieder ander aspect van het menselijke." 

Kun je meer vertellen over het maakproces?
"Toeval en spel zijn ook fundamentele onderdelen in mijn maakproces. Als kunstenaar heb ik de ruimte en tijd om stil te staan bij de wereld om mij heen en mij hierover te verwonderen en vervolgens op in te grijpen. Hierdoor kan ik mijn ervaring delen op een manier die bijvoorbeeld wetenschap en journalistiek niet kunnen. Werk in tijden van automatisering begon met naar buiten staren (tijdens mijn werk) vanuit mijn studio op de zesde verdieping in Rotterdam. Daar zag ik de man staan en ik was hier direct toe aangetrokken, zonder te weten waarom. Toch besloot ik het fenomeen vast te leggen. Het kan vervolgens jaren duren, in dit geval zeker twee jaar, voordat ik weet waarom ik het werk wilde maken. Het opnoemen van alle hoofdsteden is een spel dat ik zelf doe als ik mij verveel en niets omhanden heb.

Hetzelfde langdurige ongewisse proces geldt voor Orbit, waarin ik beelden uit mijn persoonlijke archief voor het werk The Ball, The Field, The Arena uit 2019 hergebruik. Het uiteindelijke idee kwam tot stand door te onderzoeken hoe ik dit materiaal op een interessante manier kan interpreteren voor de projectie bij Amare. Door vruchteloze experimenten te doen en te spelen met dit materiaal, kwam ik op het idee om de bal te centreren."

Wat doe je nog meer als kunstenaar en waar komt jouw inspiratie vandaan?
"Mijn inspiratie komt uit twee richtingen die elkaar voortdurend raken. Soms is het een eigen observatie: iets wat ik zie en vastleg zonder meteen te begrijpen waarom. Meestal is het gevonden materiaal: een website met archiefbeelden, onbeveiligde camera's, YouTube-video’s, een videodataset voor het trainen van AI, beelden die voor één doel gemaakt werden maar iets heel anders onthullen. In beide gevallen treft iets mij vaak zonder dat ik direct weet waarom, en dat niet-weten is vaak het begin van het proces.

Mijn zoon leert de wereld kennen door te spelen om vat te krijgen op wat hij nog niet begrijpt. Die nieuwsgierigheid naar spel als methode om de wereld te begrijpen en ordenen, brengt mij ook bij de rol van technologie. Veel van wat ons nu omringt begon ooit als een gek idee, een experiment, een speelse poging en bleef daarbij, of groeide uit tot complexe, ondoorzichtige systemen van orde en controle. Wat me daarin trekt is hoe beide eigenschappen tegelijk in de mens aanwezig zijn: de behoefte aan exploratie en speelsheid, maar evenzeer de behoefte aan begrip en controle. Die spanning en behoefte is evenzeer de drijfveer achter mijn praktijk."

Wat hoop je dat de voorbijgangers en bezoekers meenemen van jouw videokunstwerk?
"Ik hoop vooral dat men geïntrigeerd raakt, zonder direct te weten waarom. Dat was namelijk ook mijn eigen ervaring met de verkeersregelaar, ik was ertoe aangetrokken, maar wist nog niet waarom. Die ruimte wil ik ook de kijker bieden. Dat vind ik ook spannend aan het tonen van werk dat intuïtief tot stand komt en niet hermetisch afgebakend is in vorm en gebaar. Mijn eigen interpretaties en associaties loslaten is daarom spannend, maar ook belangrijk om bezoekers de kans te geven erop te reageren. Wellicht ziet de bezoeker van Amare een verkeersregelaar op straat, of het WK voetbal, en kijken ze toch even anders naar deze fenomenen."

Ontdek meer over Florian en over Vertical Video.

More Amare Stories