september 2026, interview

Met Vertical Video laten we iedere twee maanden nieuw videowerk zien in de openbare ruimte. In september en oktober is dat Liquid Cosmos. We stelden vijf vragen aan de kunstenaar Anna Hoetjes om meer over haar kunstwerk te weten te komen.

Van september tot oktober is jouw videokunstwerk in Amare te bewonderen. Kun je meer vertellen over de betekenis ervan?
"Ik kijk veel naar verbindingen tussen kosmische cycli en cycli op aarde. Daarin kijk ik aan de ene kant naar grootse natuurkundige, geologische en chemische processen. Aan de andere kant kijk ik naar culturele en historische processen, en dan specifiek naar de rol van vrouwen en de rol van extractie en kolonisatie. De laatste tijd ben ik erg geïnteresseerd in metalen. Metalen als iets wat ons met de kosmos verbindt – metalen worden namelijk alleen in ontploffende sterren gevormd, nooit op aarde zelf – maar ook metalen als culturele drager. De cycli om metalen te vormen, te mijnen en om te smelten, laten de verwevenheid tussen destructie en creatie zien, zowel in de kosmos als op aarde. Die cycli laat ik in deze video zien.

Voor Liquid Cosmos, en ook voor ander werk dat ik nu aan het ontwikkelen ben, ben ik geïnspireerd door recente archeologische ontdekkingen. Door nieuwe technologieën, met DNA- en isotopenanalyse, kunnen eerdere vondsten nog beter geanalyseerd worden. Al langer volg ik de hypothese dat in veel samenlevingen in de brons- en ijzertijd vrouwen leidende rollen hadden, fysiek zwaar werk verrichtten, en technologische kennis uitwisselden met andere gemeenschappen op lange afstanden. In juli van dit jaar zijn resultaten gepubliceerd waaruit blijkt dat inderdaad leiders, metaalbewerkers en sjamanen, bijvoorbeeld bij Stonehenge, vrouwen waren. Tot nu toe werden die vanwege hun functie en sterke botten geacht man te moeten zijn geweest, en ook zo tentoongesteld. Eerder was dit al het geval bij een belangrijke vondst in Peru. Veel gemeenschappen blijken rondom vrouwen georganiseerd te zijn geweest. Ik laat in de video objecten uit de bronstijd zien die hieraan refereren, en waarin metalen objecten andere functies kunnen hebben dan wapens enerzijds of sieraden anderzijds.

Veel heel vroege, naar nu vaak blijkt matrifocale, gemeenschappen aanbaden de slangengodin. Die stond symbool voor cycli van creatie en destructie. Verhalen over Medusa als demonisch figuur met slangen op haar hoofd, en de demonisering van de slang in het algemeen, begonnen te circuleren precies op het moment in de geschiedenis waarvan men nu denkt dat matrifocale gemeenschappen overgenomen en uitgewist werden door patriarchale culturen. In Liquid Cosmos laat ik haar slangen tot leven komen om mijngebieden opnieuw op te eisen. Zijzelf verteert de stromen van metaal, om zo opnieuw haar rol in te nemen als de belichaming van kosmische cycli van destructie, wedergeboorte en creatie."

Is er een connectie tussen Amare en jouw kunstwerk?
"Niet in de meest directe zin, maar op deze plek, die in een lange geschiedenis van cultuurinstellingen staat, vind ik het interessant om op een andere manier naar klassieke verhalen, figuren en materialen te kijken. Rollen en functies worden binnen onze cultuur nog steeds vaak als vanzelfsprekend gepresenteerd. Cultuur- en onderwijsinstellingen zijn per definitie plekken om die rollen te bevragen en opnieuw te onderzoeken. Ik geef les aan de KABK hier om de hoek, en vind het bijzonder om nu hier in de hal een werk te laten zien waar ook veel studenten langs zullen komen. Zij zullen deze vragen hopelijk nog verder trekken."

Kun je meer vertellen over het maakproces?
"Voor Liquid Cosmos heb ik samengewerkt met Robin Niekerk, een VFX- en 3D-animator met wie ik al tien jaar werk. Hij laat de dingen die ik in mijn hoofd heb tot leven komen. De landschappen die je in de film ziet, heb ik afgelopen herfst gefilmd in de woestijn in Egypte, tijdens een residency waar ik sterren leerde observeren. Ik keek daar 's nachts naar de kosmos en overdag naar het landschap. De stenen zitten daar vol met het ijzer dat in ontploffende sterren wordt gevormd. Je ziet de lagen materie aan de oppervlakte van onze planeet komen, die tegenwoordig zo zwaar wordt gemijnd.

De Medusa die te zien is in de video, is een versie van een zeventiende-eeuwse sculptuur die Invidia (afgunst) heet. Een oude, verschrompelde vrouw met bijtende slangen, die wordt gepresenteerd als de belichaming van alle afgunst en kwaad. Ik zag een versie hiervan voor het eerst in de Quellinus-tentoonstelling in het Paleis op de Dam, en later opnieuw in de Metamorfosen-tentoonstelling in het Rijksmuseum. Op allebei de plekken vind ik de spanning heel duidelijk voelbaar: tussen de overdaad, rijkdom, invloedrijke mannen en klassieke verhalen die in onze cultuur gevierd worden aan de ene kant, en aan de andere kant het geweld tegen vrouwen en tegen gekoloniseerde mensen en landschappen. Die spanning vind ik belangrijk om te laten zien."

Wat doe je nog meer als kunstenaar en waar komt jouw inspiratie vandaan?
"Ik doe veel onderzoek naar oude kaarten, sculpturen en archeologische objecten. Maar ook naar meer hedendaagse wetenschappelijke observaties, mijnkaarten en extractieprocessen. En ik kijk heel veel naar oorsprongsverhalen en mythen. Ik probeer daarbij altijd te kijken naar de verhalen die verstopt zitten achter de dominante verhalen. Op basis van gesprekken met wetenschappers en denkers, en op basis van beeldmateriaal, maak ik nieuwe speculatieve vertalingen. Ik gebruik daarvoor video, maar ook materiaal als brons, keramiek en textiel, die ik in installaties laat zien. Daarbij heeft het materiaal altijd te maken met de processen die ik als inspiratie heb gebruikt."

Wat hoop je dat de voorbijgangers en bezoekers meenemen van jouw videokunstwerk?
"Ik hoop dat ze het visueel interessant en vervreemdend vinden. En ik hoop dat ze daardoor even stil gaan staan bij de stromen van metaal in onze geschiedenis en samenleving, en hoe die uit het landschap komen. En dat ze de bevrijding, en misschien zelfs de wraak, van de slangen uit Medusa's hoofd meekrijgen, en daarmee van het zo vaak onderdrukte vrouwelijke perspectief. Vertical Video wordt getoond op een plek waar bezoekers vooral een korte, visuele interactie met het werk hebben. Met dit in gedachten heb ik Liquid Cosmos benaderd als een korte visuele reis, waarmee ik de kijker meeneem door (virtuele) landschappen en door mijn artistieke, speculatieve universum." 

Ontek meer over Anna en over Vertical Video.

More Amare Stories